سم علف کش

رویش علف هرز  و استفاده از انواع علف‌کش ها به عنوان یک معضل بزرگ در تولید محصولات کشاورزی مطرح است. بطور کلی هر گیاه ناخواسته ای که در یک مزرعه شروع به رشد کند می تواند به عنوان علف هرز تلقی گردد و معمولا برای مبارزه با آن‌ها باید از علف‌کش ها استفاده کرد. برای مثال رشد بوته های گندم در مزرعه جو می تواند به عنوان عامل مزاحم مطرح باشد و در اینجا گندم به عنوان علف هرز شناخته می شود. علف‌کش ها سمومی هستند که برای کنترل گیاهان ناخواسته یا به عبارتی علف های هرز مورد استفاده قرار می گیرند.

اگر چه تحقیقات در خصوص این ترکیبات در اوایل قرن 21 آغاز شد، اولین تحقیقات در خصوص استفاده از این سموم در انگلیس و ایالات متحده در طی جنگ جهانی دوم صورت گرفت.  اولین علف‌کش 2-4-D بود که اولین بار توسط W.G.Templeman ساخته شد. تمپلمن در سال 1940 نشان داد که هورمون های رشد بکار رفته در مزارع می توانند برخی علف های هرز پهن برگ را در غلات از بین ببرند، بدون اینکه آسیبی به محصول زراعی وارد گردد. در سال 1941 تمپلمن و تیم همراهش این ترکیب را تولید کردند. در همان سال پورکورنی در آمریکا نیز به چنین ماده ای دست پیدا کرد. وقتی در سال 1946،   2-4-Dبه بازار عرضه شد و انقلاب جهانی در تولید محصولات کشاورزی ایجاد کرد. بدین ترتیب  2-4-D به عنوان اولین علف‌کش انتخابی موفق تبدیل شد. این امر به کنترل علفهای هرز در مزارع گندم، ذرت، برنج، غلات و حبوبات کمک کرد. این علف کشها بیشتر علفهای هرز پهن برگ را نابود می کرد و با تک لپه ایها کاری نداشت. قیمت پایین 2-4-D سبب شد که استفاده از آن تا امروز ادامه پیدا کند و به عنوان یکی از سموم متداول در دنیا شناخته شده است. مانند سایر انواع سم ها مورد استفاده برای علف های هرز، فرمولاسیون فعلی آن  از نمک آمین (اغلب تری آمین) یا ترکیبات استری ساخته شده است. بعد از 2-4-D ، در دهه 50، خانواده تریازین که شامل آترازین است نیز به بازار معرفی شدند. مهمترین نگرانی در خصوص استفاده از تریازین ها، آلوده کردن آب های زیر زمینی است. آترازین بعد از استفاده در خاک هایی با پی اچ بالاتر از پی اچ خنثی، به راحتی طی چند خفته تجزیه نمی شود.

انواع علف کش از نظر نحوه کاربرد و تاثیر گذاری

علف کشها به دو دسته انتخابی و غیر انتخابی تقسیم می شوند. انواع انتخابی علف های هرز گیاه زراعی را بدون آنکه به خود گیاه آسیب بزند از بین می برد، اما انواع غیر انتخابی، می تواند به خود گیاه زراعی هم آسیب بزند. از انواع غیر انتخابی در اماکن صنعتی و ساختمانی، راه آهن و در پاک کردن یک قطعه زمین بدون گیاه زراعی جهت حذف علف هرز بکار می رود.

انواع علف‌کش ها از نظر روش استفاده : این سموم به دو صورت خاکی و برگی می توانند مورد استفاده قرار گیرند. انواعی که در خاک مورد استفاده قرار می گیرند بوسیله ریشه و شاخه نهال های نو ظهور مورد استفاده قرار می گیرند و در دسته علف کشهای پیش از کشت قرار دارند. عوامل مختلفی بر اثر بخشی این سموم مورد استفاده در خاک تاثیر دارد. علف های هرز علف‌کش را با سیستم فعال و غیر فعال جذب می کنند. خیلی از این ترکیبات حتی زمانیکه هنوز گیاه در زیر خاک قرار دارد سبب از بین بردن آن می گردد. EPTC و Trifluralin جز این دسته هستند. دسته دیگر سموم مورد استفاده در شاخ و برگ هستند که بر روی اندامهای هوایی گیاه مورد استفاده قرار می گیرند و توسط بافتهای هوایی جذب می شوند. تاثیر گذاری این ترکیبات سمی به موانع خارجی مانند ضخامت کوتیکول، موم و دیواره سلولی آن بستگی دارد. 2-4-D، Glyphosate و Dicamba جز این دسته هستند.

انواع برگی این سم ها به دو صورت سیستمیک و غیر سیستمیک می توانند عمل کنند:

علف‌کش سیستمیک :

این دسته از علف کشها بعد از اینکه روی اندام های هوایی گیاه اسپری شدند توسط شاخ و برگ جذب می شوند و از طریق آوند ها به سایر اندام های گیاه منتقل می شوند. علف کش سیستمیک، علف های هرز دائمی را از نیز از بین می برند چون می توانند به داخل ریزوم ها و غده ها نفوذ کنند و در نهایت از این طریق سبب مرگ علف هرز می شوند. از این دسته می توان به 2-4-D اشاره کرد.

علف کش غیر سیستمیک: این دسته از فقط در نقطه از گیاه که اسپری شدند موثر هستند و سبب سوختگی و از بین رفتن آن بافت می گردند و به سایر قسمت های گیاه انتقال نمی یابند. بدین ترتیب لازم است به خوبی کلیه قسمت های گیاه به این سم آغشته گردد. این سموم برای گیاهان یکساله مناسب هستند در حالی که نمی توانند علف های هرز دائمی را از بین ببرند چون قابلیت انتقال ندارند بخش هایی از گیاه که در زمین باقی می ماند دوباره سبز می شود. از این دسته می توان به پاراکوات و گلوفوزنیت اشاره کرد.

نحوه اثر گذاری علف‌کش ها

عموما علف کشها جز دسته مواد هورمونی قرار دارند و از طریق ایجاد اختلال در رشد اندام های علف هرز، ایجاد اختلال در فیزیولوژی گیاه، تسریع و یا کند کردن رشد سلول های مریستمی، اختلال در فتوسنتز و یا توقف در جذب آب و مواد غذایی از طریق مختل کردن رشد ریشه تاثیر خود را اعمال می کنند.

بهترین زمان استفاده از سم علف‌کش

زمان های مختلفی برای استفاده از این ترکیبات در نظر گرفته می شود که شامل قبل از کشت گیاه، قبل از ظهور و بعد از ظهور علف هرز.

– انواعی که قبل از کاشت گیاه در زمین استفاده می شوند از نوع غیر انتخابی هستند. برخی از این سم ها بطور مکانیکی با خاک مخلوط می شوند. علف کشها علفهای هرز را از طریق منطقه تحت درمان با این ترکیب می کشند. علف کشهای فرار نیز باید قبل از کشت گیاهان در مرتع مورد استفاده قرار گیرند. محصولاتی چون گوجه فرنگی، ذرت، سویا و توت فرنگی، در خاک هایی که با سمهایی که قبل از کشت گیاه در زمین تیمار شدند قابلیت کشت دارند. سموم  تدخینی مانند متام-سدیم و دزومت قبل از کشت گیاه در زمین مورد استفاده قرار می گیرند.

علف کشهای پیش از رویش معمولا بعد از کشت گیاه اصلی و قبل از اینکه گیاهان در زمین ظاهر شوند مورد استفاده قرار می گیرند. این انواع سم  از جوانه زنی علف های هرز جلوگیری نمی کنند بلکه بعد از جوانه زنی علف هرز در رشد و تقسیم سلولی این گیاهان اختلال ایجاد می کنند و بتدریج علف هرز از بین می رود. Dithopyr و pendimethalin جز این دسته هستند.

علف کشهای بعد از ظهور، همانطور که از اسمشان پیداست بعد از ظهور گیاهان علف هرز در سطح خاک مورد استفاده قرار می گیرد. این انواع از طریق شاخ و برگ جذب ریشه می شوند و می توانند به صورت انتخابی، غیر انتخابی، تماسی و سیستمیک باشند. 2-4-D جز دسته سموم انتخابی و سیستمیک است که از طریق شاخ و برگ جذب می شود. بهتر است انواع سیستمیک در زمان بارندگی مورد استفاده قرار نگیرد چون با باران شسته می شود و نمی تواند موثر واقع گردد.